Nghề tư vấn

Tư vấn quản trị công ty là một chuyện rất khó khăn. Xin đừng vội phê phán, chữ tư vấn quản trị công ty mà tôi đang đề cập ở đây được dịch từ thuật ngữ tiếng Anh là “corporate governance”. Nó hàm ý nói về mối quan hệ giữa Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị & Tổng giám đốc. Tôi là một luật sư thương mại, nên không có lạm bàn chuyện quản lý theo kiểu vận hành hàng ngày (corporate management).

Quay trở lại chuyện tư vấn lý do sao mà khó?

Để tư vấn hiệu quả, không chỉ học vài chục điều luật của Luật Doanh nghiệp sau đó có thể tự xưng là Tư Vấn. Nó đòi hỏi sự từng trải của người tư vấn. Từng trải được thể hiện trước hết là “đọc vị” khách hàng về chủ đề mình đang nói. Có rất nhiều lần khách hàng yêu cầu “em làm cho anh cái điều lệ”. Luật sư báo giá kiểu nào cũng chết. Rất cao (cho xứng công và chất xám) thì mất kèo, rất thấp thì lỗ...tuột quần. Nên ông nào cao tay, đi gặp khách, nói chuyện với khách. Tỉ tê tâm sự “trong lĩnh vực của anh, em thấy thường hay có vấn đề vầy”, hoặc “đặc thù mở rộng việc sở hữu cho lính chiến, thường ông chủ phải thủ thế này”... Khi nào mà khách hàng đánh đét vào vai “đúng, đúng, anh muốn cái đó” thì đó là thành công.

Từng trải để nhận ra Công ty cổ phần ở Việt Nam thật ra...không nhiều. Đừng để cái tên công ty trên giấy phép loè bạn. Một công ty mà hai vợ chồng sở hữu hơn 90% cổ phần, thì liệu có gọi đó là công ty cổ phần?

Quản trị công ty chỉ phát sinh khi qui mô của nó đến một mức tương đối [nào đó], cơ cấu sở hữu phải đa dạng chút. Tức là phải có những nhóm lợi ích khác nhau, để họ phải hiệp thương, phải dè chừng nhau. Quản trị là tạo ra luật chơi. Trên sân chơi có 1 mình, thì luật chơi để cho ai?

Nhưng nếu tư vấn quản trị đủ lâu, chiêm nghiệm đủ nhiều, ta sẽ thấy có những doanh nghiệp, dù sở hữu đông đặc (tức là công ty có một mình [vợ chồng] tao), các chủ sở hữu họ có nhu cầu chuẩn bị cho việc mở rộng. Giấc mộng đêm hè một ngày có quỹ rót vốn, mở rộng cổ đông hoặc ít nhất là giao cho lính vận hành, mình buông rèm...mà nhiếp chính. Lúc đó nó đòi hỏi ma trận phân quyền. Giao cho lính cái gì, giao tới đâu, làm sao để giám sát. Những thứ đó, không chỉ đọc vài ba cuốn sách (kể cả tiếng Ta hay tiếng Tây) là có thể làm được. Mỗi doanh nghiệp, mỗi một chủ sở hữu luôn có những thứ “đặc thù”. Tư vấn quản trị theo đó cũng luôn rất mới mẻ.

Bạn cần tư vấn quản trị hơm?